fbpx

ზიგმუნტ ბაუმანი: თხევადი მოდერნულობა

გაეცანით ნაწყვეტს ,,სიმსუბუქესა და თხევადობაზე” ზიგმუნტ ბაუმანის წიგნიდან ,,თხევადი მოდერნულობა”

პუბლიკაცია ითარგმნა ფრიდრიხ ებერტის ფონდის მხარდაჭერით, პუბლიკაციის ბეჭდური ვერსიის პრეზენტაცია გაიმართება 2019 წლის სექტემბერში.


წინათქმა 

სიმსუბუქესა და თხევადობაზე

შეწყვეტა, არათანმიმდევრობა, მოულოდნელობა – ცხოვრებისეული ჩვეულებებია.  რაც ბევრ ადამიანს ნამდვილად ესაჭიროება, ვისი გონებაც ვეღარ იკვებება ვერაფრით, გარდა მოულოდნელი ცვლილებებისა და მუდმივად განახლებადი სტიმულებისა. ჩვენ ვეღარ ვიტანთ ვერაფერს რაც ხანგრძლივია და აღარ ვიცით, როგორ დავაღწიოთ თავი ამგვარ მოწყენილობას. ასე, რომ ჩნდება მთავარი კითხვა: შეუძლია ადამიანის გონებას დაძლიოს ის, რაც ამავე გონების შექმნილია? 

პოლ ვალერი

„თხევადი მდგომარეობა“ წარმოადგენს სითხეებისა და აირების გარკვეულ ხარისხს, რაც განასხვავებს მათ მყარი სხეულებისგან, როგორც „ბრიტანული ენციკლოპედია“ გვამცნობს, მათ „არ შეუძლიათ გაუძლონ პერიფერიულ ან მამოძრავებელ ძალას, როცა მოსვენებულ მდგომარეობაში იმყოფებიან, ამიტომაც მუდმივად იცვლიან ფორმას ამგვარი ზემოქმედებისას“.   

ამგვარი ზემოქმედებისას, მდგომარეობა უწყვეტად და შეუქცევადად იცვლება, რაც დამახასიათებელია სითხისთვის და პირიქით, დამძრავი ძალა მყარ სხეულში კავდება გრეხილი ფორმით, მყარი სხეული არ მიედინება ნაკადად და შეუძლია დაუბრუნდეს თავის პირვანდელ მდგომარეობას.

სითხეები, განსაკუთრებით კი სითხეთა ერთი სახეობა, გამოირჩევა შესანიშნავი თვისებით, რომ მათი „მოლეკულები ინარჩუნებენ თანმიმდევრობას რამდენიმე მოლეკულური დიამეტრით“, მაშინ როცა „მყარი სხეულების მიერ გამოვლენილი მრავალფეროვანი ქცევა წარმოადგენს შეკავშირების ტიპის პირდაპირ შედეგს, რაც მყარი სხეულების ატომებს ერთმანეთთან აკავშირებს და სტრუქტურულად აწყობს მათ“. დაკავშირება, თავის მხრივ, არის ტერმინი, რომელიც გულისხმობს მყარი სხეულების სტაბილურობას – „ატომების გახლეჩვის“ წინააღმდეგ მიმართულ წინააღმდეგობას. 

ბევრი რამეა ბრიტანულ ენციკლოპედიაში ნათქვამი ამაზე, მაგალითად„თხევადობა“ გამოიყენება მოდერნული ეპოქის მიმდინარე ეტაპის წამყვან მეტაფორად.  

სითხე, თავისი ყველა თვისებით განსხვავდება მყარი სხეულისაგან, ისინი ადვილად ვერ ინარჩუნებენ თავიანთ ფორმას. სითხეები, ასე ვთქვათ, არ იკავებენ ადგილს და არც კრავენ დროს. მაშინ როცა, მყარ სხეულებს გააჩნიათ ზუსტი სივრცული ზომები, მაგრამ ახდენენ ზემოქმედების ნეიტრალიზებას და ამგვარად ამცირებენ დროის მნიშვნელობას (ეფექტურად ეწინააღმდეგება მის ნაკადს ან გარდაქმნის მას არა აქტუალურად), სითხე დიდიხნით არ ინარჩუნებს რაიმე ფორმას და მუდმივად მზადაა მის შესაცვლელად; აქედან გამომდინარე, დროის დინებას უფრო დიდი მნიშვნელობა აქვს, ვიდრე მის მიერ დაკავებული სივრცეს: სივრცეს, რომელსაც ის ავსებენ მხოლოდ „ერთი წუთით“. ამ გაგებით, მყარი სხეულები აჩერებენ დროს; სითხეებისთვის, პირიქით, ყველაზე მნიშვნელოვანი დროა. მყარი სხეულების აღწერისას შეგვიძლია საერთოდ უგულვებელვყოთ დრო; სითხეთა აღწერისას დროის გამოტოვება დიდი შეცდომა იქნებოდა. სითხეთა აღწერა გავს კადრებს, რომელთაც ესაჭიროებათ თარიღის მიწერა. 

სითხეები ადვილად გადაადგილდებიან. სითხე მიედინება, იღვრება, იქცევა, იშხეფება, ხდება მისი გადინება, წვეთა, გაჟონვა და სხვ. განსხვავებით მყარი სხეულებისგან, მათი ადვილად შეჩერება შეუძლებელია – ისინი ძლევენ წინააღმდეგობებს, შემოუვლიან მათ, ზოგი გაიხსნება მათში, ზოგს გაჟღინთავენ და მაინც გაივლიან მათში. მყარ სხეულებთან გადაკვეთისას, ისინი უვნებლად გამოდიან, ხოლო მყარი სხეულები სითხესთან შეხების შემდეგ, თუ ისევ მყარ ფორმას შეინარჩუნებენ, იცვლებიან – ხდება ტენიანი და სითხით გაჟღენთილი. სწორედ სითხეების ექსტრაორდინალური მობილურობა აკავშირებს მათ „სიმსუბუქის“ იდეასთან. არსებობს ისეთი სითხეები, რომელთა კუბური ინჩიც უფრო მძიმეა, ვიდრე ბევრი მყარი სხეული, მაგრამ მიუხედავად ამისა, ჩვენ მიდრეკილნი ვართ წარმოვიდგინოთ ისინი უფრო მსუბუქად, ნაკლებად წონადად, ვიდრე ყველა სხვა დანარჩენი მყარი სხეული. ჩვენ „სიმსუბუქესა“ და „უწონადობას“ ვაკავშირებთ მობილურობასა და დროებითობასთან: პრაქტიკიდან ვიცით, რომ რაც უფრო მსუბუქად ვართ, უფრო ადვილად და სწრაფად ვმოძრაობთ. 

ესაა სწორედ ის მიზეზები, რის გამოც „თხევადობას“ ვიყენებთ მეტაფორად, როცა გვსურს წარმოვაჩინოთ აწმყოს ბუნება, მოდერნულიობის ისტორიის ახალი ფაზა.   

ვეთანხმები იმ აზრს, რომ მსგავსმა მოსაზრებამ შეიძლება შეაჩეროს ნებისმიერი „მოდერნულობის დისკურსი“ და გაგვაცნოს მოდერნული ისტორიის თხრობის ლექსიკა. მოდერნულობა განა დასაწყისიდანვე არ იყო „თხევადი“ პროცესი? „მყარი სხეულების დნობა“ თავიდანვე არ წარმოადგენდა მთავარ მიღწევას? სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, მოდერნულობა თავისი შექმნის დღიდანვე არ იყო „სითხე“?     

 ეს და მსგავსი წინააღმდეგობანი კარგად არის დასაბუთებული და კიდევ ერთხელ შეგვიძლია გავიხსენოთ საუკუნე ნახევრის წინ არსებული კომუნისტური მანიფესტის ავტორების ცნობილი ფრაზა „დავადნოთ მყარი სხეულები“, განკუთვნილი თავდაჯერებული და დაუმორჩილებელი მოდერნული სულის მქონე საზოგადოებისთვის, რომელიც სტაგნაციაში იყო თავისი მდგომარეობით და მდგრადი თავისი ამბიციების შესაცვლელად – რადგანაც გაყინული იყო ერთ ადგილას ყოველდღიურობით. „სული“ რომ „მოდერნული“ ყოფილიყო, მაშინ რეალობა განთავისუფლდებოდა საკუთარი ისტორიის „მკვდარი ხელიდან“ და ეს შესაძლებელი იქნებოდა მხოლოდ მყარი სხეულების დნობით (ანუ, ყველაფერი იმის დადნობა, რაც ხელს უშლის დროს და მის დინებას).  თავის მხრივ, ამ განზრახვას ეწოდა „წმინდის შებღალვა“: წარსულის უგულვებელყოფისა და უარყოფისთვის, და უპირველეს ყოვლისა „ტრადიციების“ უარყოფისთვის – კონკრეტულად აწმყოში არსებული წარსულის გადმონაშთის უგულვებელყოფისთვის; ასე უწოდებდნენ რწმენისა და ერთგულობისგან გამოჭედილი ჯავშნის განადგურების გამო, რისი მეშვეობითაც მყარი სხეულები წინააღმდეგობას უწევდნენ მათ სითხედ გადაქცევას.  

თუმცა, მოდი გავიხსენოთ, რომ ეს ჩადენილ იქნა არა იმისთვის, რომ ერთხელ და სამუდამოდ მოგვეშორებინა მყარი სხეულები და ახალ სამყაროში არასდროს აღარ ყოფილიყვნენ ისინი, არამედ ადგილი გაეთავისუფლებინათ ახალი და გაუმჯობესებული მყარი სხეულებისთვის; მემკვიდრეობით მიღებული დეფექტური მყარი სხეულების ჩანაცვლება ახლით, რომელიც გაცილებით მეტად იყო გაუმჯობესებული და სრულყოფილი და შესაბამისად აღარ დაჭირდებათ შემდგომი ჩანაცვლება. როცა ვკითხულობთ ტოკვილის „ანტიკურ რეჟიმს“, შეიძლება კითხვა გაგვიჩნდეს, თუ რა სახის მყარი სხეულები იქნა დასადნობად გადაცემული მათი დაჟანგული, დარბილებული, ნაკერებზე დამსკდარი და ყოვლად უიმედო მდგომარეობის გამო. მოდერნულ დროში შეგვიძლია ვიპოვოთ მოდერნულ ეპოქამდე არსებული მყარი სხეულები, რომლებიც ძლიერი დაშლის მდგომარეობაში იმყოფებიან; მათი გადადნობის ყველაზე ძლიერი მოტივი იყო ისეთი მყარი სხეულების აღმოჩენა ან გამოგონება, რომელთა სიმყარეც იქნებოდა ძალიან სანდო და რომელიც სამყაროს გახდიდა უფრო პროგნოზირებადს და შესაბამისად უფრო მართვადს.  

პირველი მყარი სხეული, რომელიც უნდა გადადნობილიყო და პირველი სიწმინდე, რომელიც უნდა შებღალულიყო, იყო ტრადიციული ლოალურობა, ჩვეულებრივი უფლებები და ვალდებულებები, რომლებიც ხელ-ფეხს უკრავდნენ ადამიანებს, ხელს უშლიდნენ გადაადგილებაში და ავიწროებდნენ საწარმოებს. იმისთვის, რომ სერიოზულად შექმნილიყო ახალი (მართლაც მყარი!) წესრიგი, საჭირო იყო ბალასტის თავიდან მოშორება, ძველი წესრიგი ამძიმებდა და ხელს უშლიდა მშენებლებს. „მყარი სხეულების გადნობა“ პირველ რიგში გულისხმობდა „არა არსებითი“ ვალდებულებების თავიდან მოშორებას, რომლებიც ეღობებოდნენ ეფექტების რაციონალურ გამოთვლას;  როგორც მაქს ვებბერმა აღნიშნა, ბიზნეს საწარმოს გათავისუფლება ოჯახის ბორკილებისგან – საყოფაცხოვრებო მოვალეობებისაგან და ეთიკური ვალდებულებებისგან; ან როგორც თომას კარლაილმა გააკეთა, დატოვა მხოლოდ „ფულადი კავშირი“ იმ უამრავ კავშირიდან, რომელიც საფუძვლად ედო ადამიანების ურთიერთ პასუხისმგებლობებს. იგივენაირად, „მყარი სხეულების დადნობამ“ დატოვა სოციალური ურთიერთობების ურთულესი ქსელი –  დაუცველი, შეუიარაღებელი და მოწყვლადი, უუნარო წინააღმდეგობა გაუწიოს ბიზნესის მოქმედ წესებს და რაციონალურობის ბიზნესზე დაფუძნებულ კრიტერიუმებს, აღარ ვამბობთ იმას, რომ საერთოდ უუნაროა ეფექტური კონკურენცია გაუწიოს მათ.  

ამ საბედისწერო გადახვევამ საფუძველი ჩაუყარა ინსტრუმენტული რაციონალობის მბრძანებლობას (როგორც ვებერმა თქვა), ან (კარლ მარქსის მიხედვით) ეკონომიკის განმსაზღვრელ როლს: ახლა, სოციალური ცხოვრების „ბაზისმა“ სიცოცხლის სხვა სფეროებს მისცა „ზედნაშენის“ სტატუსი – ანუ, „ბაზისის“ არტეფაქტი, რომლის ერთადერთი ფუნქციაც იყო უზრუნველყო მისი შეუჩერებელი და უწყვეტი მუშაობა. მყარი სხეულების დნობამ მიიყვანა ეკონომიკის თანდათანობითი დაშორება თავის ტრადიციულ პოლიტიკურ, ეთიკურ და კულტურულ კავშირებთან. შედეგად ჩამოყალიბდა ახალი წესრიგი, რომელიც ძირითადად განისაზღვრება ეკონომიკური თვალსაზრისით. ეს ახალი წესრიგი უფრო „მყარი“ უნდა ყოფილიყო, ვიდრე მისი წინამორბედი წესრიგი, რადგან, მათგან განსხვავებით, იმუნიტეტი ქონდა გამომუშავებული არაეკონომიკურ ქმედებებზე. პოლიტიკური ან მორალური ბერკეტების უმრავლესობა, რომელთაც შეეძლოთ ახალი წესრიგის შეცვლა ან რეფორმირება, გაფუჭებული იყო ან მოქმედებდა ძალიან მოკლე ხნით, დასუსტებული იყო ან სხვაგვარად ვერ ახერხებდა ამოცანის შესრულებას. იმის თქმა არ გვინდა, რომ ერთხელ დამკვიდრებულმა ეონომიკურმა წესრიგმა მოახდინა კოლონიზირება ან გარდაქმნა სოციალური ცხოვრების დანარჩენი ნაწილი; ამ წესრიგის დომინირება ადამიანის სიცოცხლეზე გამოწვეულია იმით, რომ ყველაფერი, რაც არ უნდა მომხდარიყო ამ ცხოვრებაში გახდა არააქტუალური და არა ეფექტური ამ წესრიგის მიმართ.

ეს ეტაპი მოდერნულობის კარიერაში კარგად აქვს აღწერილი კლაუს ოფეს (ნულოვანი ვარიანტის უტოპიაში, პირველად გამოცემული 1987 წელს Praxis International-ში): „რთული“ საზოგადოება „გახდა იმდენად უხეში, რომ დიდი ძალისხმევაა საჭირო მათი „წესრიგის“ განსაახლებლად ან ნორმატიულად მათზე ზემოქმედებისთვის, ანუ, მათში მიმდინარე პროცესების კოორდინაციის ხასიათის, სიცარიელის და უუნარობის გამო ეს პრაქტიკულად გამორიცხულია. თუმცა, ამ წესრიგის თავისუფალი და არასტაბილური „ქვესისტემები“, შესაძლებელია იყოს ცალკეული ან გამოყოფილი, ხოლო მათი ერთმანეთთან გადაკვეთა იწვევს ნებისმიერი თავისუფალი არჩევანის სიმკაცრეს, ფატალურობას და იზოლირებას.  საგნების საერთო წესრიგი არ არის ღია ვარიანტებისთვის; ჯერ კიდევ გაურკვეველია თუ როგორი იქნება ვარიანტები და კიდევ უფრო გაურკვეველია ეს ვითომ სიცოცხლისუნარიანი ვარიანტი თუ როგორ რეალიზდება სციალურ ცხოვრებაში. საერთო წესრიგსა და ყველა აგენტს, სატრანსპორტო საშუალებასა თუ სტრატაგემების მიზანმიმართულ ქმედებებს შორის არსებობს უფსკრული, რომელი უფსკრულიც მუდმივად იზრდება და ხიდის ნასახიც კი არ ჩანს მასზე.

უმეტესი ანტი-უტოპიური სცენარისგან განსხვავებით, ეს ეფექტი არ მიღწეულა დიქტატორული წესით, დაქვემდებარებით, ზეწოლისა და დამონების მეშვეობით. არც “სისტემის” მიერ კერძო სექტორის “კოლონიზაციის” მეშვეობით. უფრო პირიქით, დღევანდელი ვითარება წარმოიშვა ბორკილებისა და ხუნდების რადიკალური დნობის შედეგად, რომელიც პირდაპირ თუ ირიბად დაკავშირებული იყო თავისუფალი არჩევანისა და მოქმედების შეზღუდვასთან. ეს სიმკაცრე წარმოადგენს „მუხრუჭების აშვების“ საერთო პროდუქტს: დერეგულაციას, ლიბერალიზაციას, „მოქნილობას“, დენადობის მატებას, ფინანსური, უძრავი ქონების და შრომის ბაზრების შეუქცევადობას, საგადასახადო ტვირთის შემსუბუქებას და ა.შ. (როგორც ეს ოფემ აღნიშნა “Binding, Shackles, Brakes’-ში, პირველად გამოქვეყნდა 1987 წელს); ან (ციტირება რიჩარდ სანეტის Flesh and Stone-დან) “სიჩქარის, გაქცევის, პასიურობის” ტექნიკას, სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ტექნიკას, რომელიც საშუალებას მისცემს სისტემას და ტავისუფალ აგენტებს დარჩნენ რადიკალურად დასცილდნენ ერთმანეთთან შეხვედრის ნაცვლად. თუ სისტემური რევოლუციების დრო გავიდა, ეს იმიტომ, რომ არ არსებობს შენობები, სადაც განთავსებული ქინება სისტემის მართვის პულტები და რომელთა შტურმირებაც და დაპყრობაც შეეძლებათ რევოლუციონერებს; აგრეთვე იმიტომ, რომ ეს მართლაც რთულია, შეუძლებელია წარმოვიდგინოთ გამარჯვებულების შენობის შიგნით (თუ ის იპოვეს), ჩართონ პულტები და გადაიხადონ იმ უბედურებისთვის, რის წინააღმდეგაც ამბოხდნენ. არ უნდა გაგვიკვირდეს პოტენციური რევოლუციენონერების აშკარა დეფიციტი იმ ადამიანებში, რომელთაც სურთ შეცვალონ თავიანთი ინდივიდუალური მდგომარეობა, საზოგადოების წესრიგის პროექტის შეცვლის მსგავსად.  

ახალი და უკეთესი წესრიგის შექმნის ამოცანა, რითაც შეიცვლებოდა ძველი და დეფექტური წესრიგი, არ დგას მიმდინარე დღის წესრიგში – ყოველ შემთხვევაში იმ დღის წესრიგში, რომელიც მოითხოვს პოლიტიკურ ქმედებას. „მყარი სხეულების დნობა“, მოდერნულიობის მუდმივმა თვისებამ შეიძინა ახალი აზრი, და უპირველეს ყოვლისა, გადამისამართებული იქნა ახალი სამიზნისკენ – ამ გადამისამართების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი შედეგია ძალების მოშლა, რომელსაც უნდა შეენარჩუნებინა წესრიგი და სისტემა პოლიტიკური დღის წესრიგში. მყარი სხეულები, რომელთა გადადნობის ჯერიც დადგა და რომლებიც ამჟამად გადიან დნობის პროცესს, სითხური მოდერნულიობის დროში, წარმოადგენს შემაკავშირებელ რგოლს, რომლებიც ინდივიდუალურ არჩევანს ბლოკავენ კოლექტიურ პროექტებსა და ქმედებებში – კომუნიკაციის ნიმუშები  და კოორდინაცია  ერთის მხრივ, ინდივიდუალურად განხორციელებულ ცხოვრების პოლიტიკასა და მეორე მხრივ ადამიანთა კოლექტივის პოლიტიკურ ქმედებებს შორის.  

1999 წლის 3 თებრვალს, ჯონათან რუზერფორდისთვის მიცემულ ინტევიუში, ულრიხ ბეკმა (რამდენიმე წლით ადრე დაამკვიდრა ტერმინი „მეორე მოდერნულიობა“, რაც გულისხმობდა მოდერნულიობით აღნიშნულ ფაზას „თვითგამორკვევა“, „მოდერნულიობის მოდერნიზაციის“ ეპოქაში) ისაუბრა „ზომბების კატეგორიაზე“ და „ზომბის ინსტიტუციაზე“, რომლებიც არიან „მკვდრები, მაგრამ ჯერ კიდევ ცოცხლები“. მას ამ ახალი მოვლენის პირველ მაგალითებად მოჰყავს ოჯახი, კლასი და სამეზობლო. მაგალითად, ოჯახი: 

 ჰკითხეთ საკუთარ თავს, რა არის დღესდღეობით ოჯახი? რას ნიშნავს იგი დღეს? რა თქმა უნდა, ოჯახში არიან ბავშვები, ჩემი შვილები, ჩვენი შვილები. მაგრამ მშობლების, როგორც ოჯახური ცხოვრების ბირთვიც კი, განქორწინების პირობებში იშლება. ბებიები და ბაბუები თავიანთი ვაჟებისა და ქალიშვილების გადაწყვეტილებებში მონაწილეობას არ იღებენ. მათი შვილიშვილების თვალსაზრისით, ბებია-ბაბუის მნიშვნელობა განისაზღვრება ინდივიდუალური გადაწყვეტილებებისა და არჩევანის საფუძველზე.    

ის რაც დღეს მშობლებს მოსდით, ეს ასე ვთქვათ, არის მოდერნულობის „დნობადი ძლაუფლების“ გადანაწილება. პირველად ისინი შეეხნენ არსებულ ინსტიტუციებს, რომლის ფარგლებშიც შესაძლებელი იყო სავარაუდო სამოქმედო-არჩევანი, როგორიცაა მემკვიდრეობითი დარგები. კონფიგურაციები, კონსტელაციები, დამოკიდებულებისა და  ურთიერთქმედების  მოდელები ერთიანად ჩაიყარა გადასადნობ ქვაბში, რათა შედეგად მოხდეს მათი გარდაქმნა და გადამუშავება; მოდერნულიობის თავდაპირველ ტრანსგრესიულ, საზღვრების დარღვევის, დამანგრეველ ისტორიაში ეს იყო „ფორმის დაშლის“ ფაზა. თუმცა, ადამიანებს ეპატიებათ, რომ ვერ ამჩნევენ ამ პროცესს; ისინი ხედავენ „ახალ და გაუმჯობესებულ“ ნიმუშებსა და ფორმებს ისეთივე მყარად უცვლელად, როგორც ადრე ხედავდნენ მათ. 

სინამდვილეში, არცერთი ჩამოსხმა არ დანგრეულა მეორეთი ჩანაცვლების გარეშე; ადამიანები თავიანთი ძველი გალიებიდან გამოუშვეს და გააფრთხილეს, რომ იმ შემთხვევაში, თუ ისინი ვერ შეძლებდნენ საკუთარი, შეუჩერებელი და მათლაც სამუდამო მცდელობით მოერგონ ახალი წესრიგის ნიშებს: კლასებში, რომელთა ფარგლებიც (რომლებიც ისეთივე უკომპრომისოა, როგორც უკვე დაშლილი მფლობელობა) მოიცავს სიცოცხლის პირობებისა და  სიცოცხლის პერსპექტივების მთლიანობას და განსაზღვრავს რეალისტური ცხოვრების პროექტებისა და ცხოვრების სტრატეგიების დიაპაზონს. თავისუფალი ადამიანების წინაშე მყოფი ამოცანა მდგომარეობს იმაში, რომ თავიანთი ახალი თავისუფლება გამოიყენონ იმისთვის, რომ იპოვონ შესაბამისი ნიშა და დაფუძნდნენ მასში შესაბამისად: ადგილმდებარეობის შესაბამისად კეთილსინდისიერად დაიცვან წესები.   

ისეთი ნიმუშები, კოდექსები და წესები, რომელთა დაცვაც აუცილებელია, რომლებიც უნდა შეირჩეს სტაბილური ორიენტაციის გარანტად და რომლითაც შემდგომში უნდა იხელმძღვანელონ, დღესდღეობით უფროდაუფრო ცოტაა. ეს არ ნიშნავს იმას, რომ ჩვენი მოდერნულინი მხოლოდ საკუთარი წარმოდგენით ხელმძღვანელობენ და გადაწყვეტენ პრობლემებს და შეუძლიათ ცხოვრების თავიანთი სტილი შექმნან ნულიდან და თავიანთ ნებაზე, ან რომ ისინი აღარ არიან დამოკიდებული საზოგადოებაზე არ საჭიროებენ მათგან სამშენებლო მასალებსა და პროექტის ნახაზებს. მაგრამ ეს იმას ნიშნავს, რომ ამჟამად ჩვენ გადავდივართ წინასწარ განსაზღვრული “გადანაწილებული ჯგუფებიდან” „უნივერსალური შედარების” ეპოქაში, სადაც ინდივიდუალური თვითდასაქმების შრომა ენდემურია და არ არის განსაზღვრული, წინასწარ არაფერია მოცემული, და გადის მრავალრიცხოვან და ღრმა ცვლილებებს, სანამ ასეთი მშრომელები მიაღწევენ მათ ჭეშმარიტ დასასრულამდე: ანუ, ადამიანის სიცოცხლის დასასრულამდე.  

დღესდღეობით შაბლონები და კონფიგურაციები აღარაა “მოცემული”; ასეთი შაბლონები უბრალოდ ძალიან ბევრია დღეს, ერთმანეთთან წინააღმდეგობაში მოდიან თავიანთი არსით, ისე, რომ თითოეულ მათგანს ჩამორთმეული აქვს უამრავი დაუძლეველი, იძულებით შემაკავებელი ძალები. მათ შეიცვალეს თავიანთი ბუნება და შესაბამისად რეკლასიფიცირდნენ: ინდივიდუალური ამოცანების ინვენტარის სახით. იმის ნაცვლად, რომ წინ წარუძღვეს სიცოცხლის პოლიტიკას და განსაზღვროს მისი მომავალი კურსი, ისინი მას უკან მიჰყვებიან, რათა ჩამოყალიბდეს და ფორმირდნენ მისი ცვლილების შესაბამისად. ლიკვიდირების უფლებამოსილება გადავიდა “სისტემიდან” “საზოგადოებაში”, „პოლიტიკიდან“ “სიცოცხლის პოლიტიკაში” ან დაეშვა “მაკროდან” სოციალური კოჰაბიტაციის „მიკრო” დონეზე.

შედეგად, ჩვენ ვიღებთ მოდერნულიობის ინდივიდუალიზირებულ, პრივატიზებულ ვერსიას, სადაც  ნიმუშის დამზადებისა და მარცხის პასუხისმგებლობის ტვირთი ადამიანის აწევს მხრებზე. ეს არის დამოკიდებულებისა და ურთიერთქმედების ნიმუშები, რომელთა სითხედ ქცევის დროც მოვიდა. ამჟამად ისინი დამყოლია, რაც წარსული თაობებისათვის წარმოუდგენელია. მაგრამ ყველა სითხის მსგავსად, ისინი დიდხანს არ ინარჩუნებენ ფორმას. მათი ფორმირება უფრო ადვილია, ვიდრე შემდგომ ამ ფორმის შენარჩუნება. მყარი სხეულები ერთხელ ჩამოისხმება და შემდეგ სულ ამ ფორმაშია.  სიხესთვის ფორმის შენარჩუნება მოითხოვს დიდ ყურადღებას, მუდმივ სიფხიზლეს და ძალისხმევას – და ამ ძალისხმევის წარმატებაც კი დროებითია.  

უგუნურება იქნებოდა, იმ დიდი ცვლილების უარყოფა ან დაკნინება, რაც ადამიანს მოუტანა „თხევადმა მოდერნულიობამ“.  

[…]

1999 წლის ივნისი